Co powoduje zapalenie wsierdzia i jakie mogą być jego konsekwencje?

Udostępnij:
zapalenie wsierdzia

Czym jest zapalenie wsierdzia i co może je powodować? Jakie mogą być konsekwencje, jeśli nie zostanie prawidłowo leczone i rozpoznane? I dlaczego nieleczone bakteryjne zapalenie gardła może spowodować chorobę serca?

Serce człowieka to pompa składająca się z czterech zbiorników – dwóch przedsionków oraz dwóch komór. Przedsionki są oddzielone od komór, a komory od dużych naczyń tzw. zastawkami, które pozwalają krwi płynąć tylko w jednym kierunku.

Ściany serca zbudowane są z trzech warstw. Najbardziej wewnętrzna z nich, czyli ta, która pokrywa serce od środka tj. od strony jam serca, nazywana jest wsierdziem. Wsierdzie nie tylko wyściela od wewnątrz ściany serca, ale również jest elementem zastawek, co ma kluczowe znaczenie dla ich prawidłowego funkcjonowania.

Jakie mogą być przyczyny zapalenia wsierdzia? Reumatyczne i bakteryjne zapalenie wsierdzia

Czynnikami uszkadzającymi wsierdzie mogą być bakterie, grzyby, a także inne patogeny. W takim wypadku mówi się o infekcyjnym zapaleniu wsierdzia (IZW). W ponad 90% przypadków przyczyną infekcyjnego zapalenia wsierdzia są bakterie – chorobę nazywa się wtedy bakteryjnym zapaleniem wsierdzia. Obecnie najczęstszym winowajcą jest gronkowiec złocisty, chociaż jeszcze do niedawna były to paciorkowce zieleniejące, występujące naturalnie w jamie ustnej człowieka.

Czasami, mimo że wsierdzie nie jest atakowane przez patogeny, to układ odpornościowy z jakiegoś powodu zostaje aktywowany i niszczy wewnętrzną warstwę serca. Taka sytuacja zdarza się najczęściej 2-3 tygodnie po infekcji gardła i migdałów (po tzw. anginie) wywoływanej przez konkretną odmianą paciorkowców. Najprawdopodobniej niektóre białka tych bakterii mają podobną budowę do białek występujących w sercu.

Aby zwalczyć patogeny występujące w gardle, organizm zaczyna produkować „broń specjalną” – białka zwane przeciwciałami. Przeciwciała atakują oczywiście paciorkowce, eliminując infekcję w gardle, ale omyłkowo zaczynają atakować również serce, a zwłaszcza wsierdzie, w którym jest najwięcej białek przypominających białka paciorkowca.

Poza sercem przeciwciała te mogą atakować również błony, które wyścielają powierzchnię stawów, wywołując zapalenie stawów. „Ofiarą” może stać się też układ nerwowy, który zaatakowany może powodować niezależne od woli chorego ruchy (tzw. taniec św. Wita). Z kolei w przypadku kontaktu przeciwciał ze skórą u osoby z zapaleniem wsierdzia mogą wystąpić guzki i wysypka. Z powodu towarzyszącej chorym podwyższonej temperatury ciała chorobę nazywa się gorączką reumatyczną, a występujące w jej przebiegu zapalenie wsierdzia to tzw. reumatyczne zapalenie wsierdzia.

Zapalenie wsierdzia – objawy

Obawiasz się, że Ty lub ktoś z Twoich bliskich może mieć zapalenie wsierdzia? Objawy nie są oczywiste, dlatego konieczna jest wizyta u lekarza.

Tocząca się we wsierdziu reakcja zapalna może być przyczyną:

  • podwyższenia temperatury ciała,
  • osłabienia,
  • złego samopoczucia,
  • bólu stawów,
  • utraty łaknienia,
  • wzmożonej potliwości.

objawy zapalenia wsierdzia

Uszkodzone zastawki powodują powstawanie szmerów nad sercem. Produkowane przez organizm przeciwciała łączą się z białkami bakterii, tworząc tzw. kompleksy. Mogą odkładać się one w skórze, powodując powstawanie wybroczyn – w tym charakterystycznych zmian wyglądających bardzo podobnie do drzazgi pod paznokciem.

Innym problemem wynikającym z odkładania się takich kompleksów jest uszkodzenie nerek. Pacjenci z zapaleniem wsierdzia często mają również powiększoną śledzionę.

Zapalenie wsierdzia – powikłania, o których warto wiedzieć

W infekcyjnym zapaleniu wsierdzia we wnętrzu serca mogą powstawać tzw. wegetacje, czyli zlepki bakterii, komórek i białek. Jeśli takie wegetacje zostaną porwane przez prąd krwi, mogą spowodować udar mózgu czy też zawały różnych narządów wewnętrznych. W miejscach, do których dotrą fragmenty wegetacji czasem powstają ropnie (ze względu na obecność bakterii).

Innym poważnym powikłaniem może być niewydolność serca jako pompy, spowodowana znacznymi uszkodzeniami zastawek. Nieprzepompowana krew często zalega w płucach prowadząc do ich obrzęku. Jak widać, powikłania mogą być dość groźne, dlatego bez wątpienia bardzo ważne jest jej wczesne wykrycie i rozpoczęcie leczenia.

Udostępnij:
Lekarz Kamil Rozynek